Plaatsen van herinnering rond Ieper

Grafzerk voor onbekende Britse soldaat op Tyne Cot Cemetery. Foto: Pim Huijnen © all rights reservedIk was vergeten hoe indrukwekkend een bezoek aan de Vlaamse Westhoek kan zijn als je geïnteresseerd bent in de Eerste Wereldoorlog. Een jaar of tien geleden was ik er al eens, in het kader van een college van Koen Koch. Toen deden we de Westhoek in minder dan een dag, op weg naar de Somme en Verdun. Nu hadden we een weekend de tijd. Wat me opviel aan de begraafplaatsen, monumenten en andere plaatsen van herinnering was de levendigheid ervan. Er moet ongelooflijk veel tijd en energie worden gestoken in het in ere houden van al die plekken en het faciliteren van het herdenkingstoerisme. De massaliteit daarvan verbaasde me ook. Het westelijk front in Vlaanderen lijkt nog altijd een bedevaartsoord voor Canadezen, Engelsen en Fransozen (om niet te vergeten Amerikanen, Australiërs, Nieuw-Zeelandsers, Indiërs, etc.), maar ook voor Duitsers.

Voor zover ik kan nagaan is het dan ook een unieke plaats van herinnering: waar vind je nog meer een plek dat de sporen draagt van vier jaar lang onafgebroken gevechten. Dat in die sporen bovendien een staalkaart biedt voor het verloop van de Eerste Wereldoorlog als geheel? De Eerste Slag bij Ieper maakte deel uit van de Duitse opmars in het najaar van 1914. De Tweede Slag stond in het teken van de eerste gasaanvallen, terwijl de Derde Slag de wanhoop symboliseert van de stellingenoorlog. Ondanks, of misschien ook dankzij, de onbevattelijke cijfers die met de Eerste Wereldoorlog in dit gebied gepaard gaan, de miljoenen doden en gewonden, de miljoenen granaten die het gebied in een waanzinnige modderpoel veranderden, zijn de plaatsen van herinnering niet in eerste plaats pattriotistisch – toch een gebruikelijk doel voor monumenten en andere symbolen die aan het verleden referen. Ik heb de indruk dat de deemoed overheerst.

Zo is ‘de kant van de Duitsers’ een integraal onderdeel van de toeristische rituelen. De (weinige) Duitse begraafplaatsen worden net zo druk bezocht, de geallieerde begraafplaatsen bevatten niet zelden ook enkele Duitse grafzerken en Duitse veteranen lopen fier mee in de dagelijkse herdenking bij de Menenpoort in Ieper. De eigen Belgische herdenking vormt met zijn trotse IJzertoren misschien de uitzondering, maar verder lijkt de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog nergens voor nationalistische doeleinden te zijn geïnstrumentaliseerd. In het overstijgen daarvan zijn Ieper en omstreken een Europese, zoniet wereldwijde plaats van herinnering.

Ieper

Menenpoort in Ieper. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Menenpoort in Ieper
Blik vanuit het noorden op de torens van de kathedraal en de belfort van Ieper. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Blik vanuit het noorden op de torens van de kathedraal en de belfort van Ieper

Deutscher Soldatenfriedhof Langemark

Beeld van Emil Krieger, 'Trauernde Soldaten' op de Duitse begraafplaats van Langemark. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Beeld van Emil Krieger, ‘Trauernde Soldaten’ op de Duitse begraafplaats van Langemark
Deel van een frontstelling op de Duitse begraafplaats van Langemark. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Deel van een frontstelling op de Duitse begraafplaats van Langemark

Tyne Cot Cemetery

Tyne Cot Cemetery. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Tyne Cot Cemetery
Tyne Cot Cemetery. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Tyne Cot Cemetery

Hooge Crater

Overblijfselen van Duitse stellingen en met water gevulde bomkrater bij 't Hooghe langs de Menenstraat. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Duitse stellingen en met water gevulde bomkrater bij ’t Hooghe langs de Menenstraat
Duits grafembleem uit privémuseum Hooge Crater. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Duits grafembleem uit privémuseum Hooge Crater

Polygon Wood

Buttes New British Cemetery. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Buttes New British Cemetery
5th Australian Division Memorial. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
5th Australian Division Memorial

Hill 60

Sporen van bombardement op Hill 60. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Sporen van bombardement op Hill 60
Sporen van bombardement op Hill 60. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Sporen van bombardement op Hill 60

IJzertoren

Monument en IJzertoren in Diksmuide. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Monument en IJzertoren in Diksmuide
Monument en IJzertoren in Diksmuide. Foto: Pim Huijnen © all rights reserved
Monument en IJzertoren in Diksmuide
Advertenties

5 thoughts on “Plaatsen van herinnering rond Ieper

  1. huub 19 maart 2013 / 16:26

    heel mooi weergegeven
    huub

  2. Marijke Huijnen 20 maart 2013 / 12:31

    Nordigt uit om er ook eens naar toe te gaan. Mooi! Marijke

  3. tinyhuijnenblog 20 maart 2013 / 17:52

    Ook wij bezochten enkele jaren geleden de Vlaamse Westhoek en waren diep onder de indruk.
    We hebben gefietst vanuit Stuivekenskerke, de begraafplaatsen waren goed bereikbaar. O.a. Kerkhof Vladslo, waar ” Het treurende ouderpaar” van Kathe Kollwitz te zien is.

  4. Anny 30 maart 2013 / 18:49

    Hallo Huub en Pim,
    ik ben wat jaren terug ook in Ieper en omgeving geweest. Ik was heel erg onder de indruk, ik wil er nog wel eens naar toe.
    Heel veel groetjes Anny

  5. Janek Staal 29 april 2013 / 16:01

    Indrukweekend blog. Well done Pim.
    Nodigt uit om ook eens op ontdekkingstocht te gaan in die regio.

    Groeten,
    Janek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s